عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
58
المسالك و الممالك ( فارسى )
تا نيشابور قرار دارد ؛ اهالى خراسان آن را كويان گويند كه معرب آن جوين باشد . ( 170 ) - بيهق : در فارسى بيهه است به معنى نيكوتر ؛ ناحيهاى بزرگ و كورهاى وسيع داراى شهرها و ساختمانهاى بيشمار و سيصد و بيست و يك قريه است . ( 171 ) - طوس : شهرى است در خراسان ، فزون از هزار قريه را شامل مىشود كه در روزگاران عثمان فتح شد . ( 172 ) - نوقان : يكى از دو بخش طوس است كه بخش ديگر آن طابران باشد ؛ در نيشابور نيز قريه ديگرى موسوم به نوقان وجود دارد . ( 173 ) - سرخس : شهرى قديمى و بزرگ از نواحى خراسان كه بين نيشابور و مرو واقع است ، شهرى كم آب كه در تابستان فقط از آب چاههاى آن استفاده مىشود . ( 174 ) - دندانقان : شهرى از نواحى مروشاهجان و در ده فرسخى آن قرار دارد ، اكنون ويرانهاى بيش نيست كه تنها رباط و منارهاى از آن باقى است و در ميان راه سرخس و مرو قرار دارد . ( 175 ) - مروشاهجان : مرو بزرگ ، و مشهورترين شهر خراسان . ( 176 ) - شاش : شهرى در ما وراء النهر كه علما و راويان بيشمارى به آن منسوب است . نام كنونى شاش ، تاشكند است . ( 177 ) - ديواب : منزلگاهى در مرو است . ( 178 ) - آمل : شهر مشهورى در غرب جيحون كه بر سر راه بخارا و مرو قرار دارد . ( 179 ) - فربر : شهركى بين جيحون و بخارا ، و فاصلهاش تا جيحون تقريبا يك فرسخ است و به رباط طاهر بن على شناخته مىشود . ( 180 ) - بيكند : شهركى ميان بخارا و جيحون ؛ در فتح نامهها ذكرى از آن آمده ، شهر بزرگ و نيكوئى بوده و علماى بيشمارى داشته است . اينك ويران شده است . ( 181 ) - بخارا : عظيمترين شهر ما وراء النهر و پايتخت سامانيان بود . ( 182 ) - ماستين : سمعانى گويد : ماستين و گفته مىشود ماستى از روستاهاى بخاراست . ( 183 ) - كرمينية : شهركى از نواحى سغد ؛ پر آب و درخت و بين سمرقند و بخارا واقع است . ( 184 ) - بمجكت : از روستاهاى بخاراست . استخرى گويد : اما بخارا نامش بومجكت . ( 185 ) - وردانة : روستائى در بخارا . ( 186 ) - شرغ : معرب جرغ است ؛ قريهاى بزرگ نزدك بخارا . ( 187 ) - كرمينيه : شهرى از نواحى سغد ، داراى درخت و آب فراوان كه بين سمرقند و بخارا قرار دارد و فاصلهاش تا بخارا هجده فرسخ است . ( 188 ) - دبوسيه : شهركى از بخشهاى سغد در ما وراء النهر است . ( 189 ) - اربنجن : شهركى از بخشهاى سغد و از بخشهاى سمرقند است . ( 190 ) - زرمان : از روستاهاى سغد و سمرقند و فاصلهاش تا سمرقند هفت فرسخ است .